گیتار برقی یا گیتار الکتریک (Electric guitar) نوعی گیتار است که صدای آن به وسیله تقویت کننده‌ای الکتریکی تشدید و یا تغییر می‌کند.
ایده پیدایش گیتارهای الکتریکی از آنجا آغاز شد که در همنوازی‌ها‌ صدای گیتار آکوستیک در بین صدای سازهای دیگر مانند بیس و درام گم بود و به وضوح شنیده نمی‌شد.

در نتیجه درصدد آن برآمدند تا صدای گیتار را تقویت کنند و بهترین راه برای این کار استفاده از علم الکترونیک بود.
در حدود دهه ۳۰ میلادی گیتار‌های الکتریکی وارد موسیقی شدند. این اتفاق،‌ انقلابی در صدا و تکنولوژی بود که تا امروز نیز ادامه دارد.
با پیدایش راک اند رول در دهه ۵۰ میلادی، گیتار‌های الکتریکی به سرعت در موسیقی جا باز کردند و به یکی از فراگیر‌ترین سازهای تاریخ مبدل شدند. معمولا در گروه‌های راک دو نوازنده گیتار الکتریک وجود دارد که یک نفر ملودی‌ها را می‌نوازد (گیتار لید) و دیگری ریتم‌ها را.
ارتعاشات وارده بر سیم‌های گیتار توسط قطعه‌ای به نام پیک‌آپ به سیگنال‌های الکتریکی تبدیل می‌شود.
در واقع پیک‌آپ همانند یک میکروفن عمل کرده و سیگنال‌ها را از طریق یک سیم به آمپلیفایر (تقویت کننده) می‌فرستد و سپس صدای تقویت شده توسط یک یا چند بلندگو پخش می‌شود. در ابتدا گیتارهای الکتریکی تنها یک پیک‌آپ داشتند، اما امروزه با دو یا سه پیک‌آپ ساخته می‌شوند.
انواع گیتار برقی:
معمولا گیتارهای الکتریکی 6 سیم دارند. بعضی نیز دارای ۱۲ سیم می‌باشند که هر جفت با یک نت کوک می‌شود، منتهی با اکتاوهای متفاوت. این گیتارها اکثراً در موسیقی فولک کاربرد دارند.
در گیتارهای الکتریک، یک یا چند پیکاپ ارتعاش سیم‌ها را به فرکانس صوتی تبدیل می‌کند و صوت حاصل توسط یک آمپلی فایر تقویت می‌شود.




فرکانس صوتی تولید شده توسط پیکاپ ها قابل تغییر و فیلتر شدن است. لذا با استفاده از افکت‌ها صدای خروجی از گیتار الکتریک قابل اصلاح به سلیقه نوازنده است.
اجزاء گیتار برقی عبارتند از:

  • سردسته


  • خرک بالا


  • پیچ‌های کوک یا گوشی‌ها


  • پرده‌نما یا دستان


  • تنظیم کننده دسته


  • علامت‌های روی دسته


  • دسته


  • اتصال دسته به بدنه


  • خرک


  • محافظ مضراب


  • بدنه: قسمت اصلی گیتار است که به دسته متصل شده و برخلاف گیتار آکوستیک معمولاً توخالی نیست و بخش‌هایی مانند پیک‌آپ و خرک بر روی آن قرار دارد.


  • زخمه‌گاه: یک سیم پیچ مغناطیسی است که بر روی بدنه گیتار و زیر سیم‌ها قرار دارد و وقتی سیم‌ها بر اثر زخمه زدن مرتعش می‌شوند تحت تأثیر میدان مغناطیسی پیک‌آپ قرار می‌گیرند و این تحریک به آمپلیفایر فرستاده می‌شود و سپس آنجا تقویت می‌شود.


  • کنترل صدا و تن: پیچ‌هایی که روی بدنه گیتار قرار گرفته‌اند و می‌توانند صدا و تن گیتار را تغییر دهند.


  • کلید زخمه‌گاه: یک تعویض کننده که بر روی بدنه گیتار قرار گرفته و برای تعویض پیک‌آپ و تغییر دادن تُن و صدا بکار می‌رود.


  • لرزانه: میله‌ای که روی بعضی گیتارها قرار دارد و به خرک متصل شده. با حرکت دادن آن به بالا و پایین خرک حرکت می‌کند و باعث زیر و بم شدن صدا می‌شود. به آن اصطلاحا دسته ویبراتو نیز گفته می‌شود.

گیتارهای الکتریک انواع مختلفی دارند، اما می‌توان آنها را به دو نوع کلّی تقسیم کرد:
Guitar Hollowed Body: این دسته از گیتارها دارای بدنه تو خالی هستند و اصولا به عنوان نسل اولیه گیتارهای الکتریک به حساب می‌آیند. کاسه صدای این سازها معمولاً دارای دو سوراخ f شکل (مثل ویولون) هستند.
بهترین و معروفترین مدل‌های این نوع گیتار Epiphone و Gibson مدل ES هستند. این دسته از گیتارهای الکتریک در قدیم، در انواع موسیقی به کار می‌رفته‌اند، اما امروزه از این ساز، بیشتر در موسیقی جز و بلوز استفاده می‌شود.
Solid Body Guitar: این دسته از گیتارها دارای بدنه تو پر هستند و در اصل کاسه تولید صدای آکوستیک ندارند.
شناخته شده‌ترین و معروفترین انواع این گیتارها- از نظر ظاهر- به صورت زیر طبقه بندی می‌شوند:
Stratocaster: این نوع گیتار الکتریک برای اولین بار در دهه 50 میلادی توسط لئو فندر ساخته شد. گیتارهای مدل استراتوکستر، معمولترین نوع گیتار الکتریک هستند و به دلیل ویژگی‌های خاص خود در تمامی سبک‌های موسیقی، از بلوز گرفته تا راک و حتی متال، مورد استفاده قرار می‌گیرند.
برای اولین بار دسته‌ای برای شل و سفت کردن پیچ سیم‌ها یا در حین نوازندگی برای ویبراتو روی خرک این نوع گیتارها نصب شد. استراتوکستر ها دارای قابلیت نوازندگی فوق العاده‌ای هستند و نسبت به مدل‌های دیگر، بسیار سبکترند و همه این عوامل باعث محبوبیت استراتوکسترها است.
بدنه این ساز از چوب توسکا یا چوب درخت زبان گنجشک و دسته از جنس اقاقیا یا دسته‌های تیره یا افرا دسته‌های روشن است و دارای سه پیکاپ است.
بزرگترین نوازندگان استراتوکستر عبارتند از: جیمی هندریکس، اریک کلایپتون، جف بک، مارک نافلر، دیوید گیلمور، ریچی بلکمور، ینگوی مالمستین، بادی گای و ...

Telecaster: این نوع گیتار الکتریک، قدیمی‌ترین نوع از دسته گیتارهای Solid body است و اولین بار توسط فندر ساخته شد. تله کستر بسیار ساده است و قابلیت‌های این ساز نسبت به Stratocaster ها محدودتر است، اما صدای منحصر به فرد تله کسترها همچنان طرفداران زیادی دارد.
صدای تله کستر مقطع، شفاف و زنگ مانند است و به همین دلیل بیشتر نوازندگان کانتری و راک اند رول از آن استفاده می کنند. بدنه این ساز معمولاً از چوب توسکا (Alder) یا چوب زبان گنجشک (Ash) و دسته آن از چوب افرا (maple) است و دارای دو پیکاپ single coil است.
Gibson Les Pauel: گیتار مدل لس پاول گیبسون یکی از مرسوم ترین گیتار های الکتریک است. این مدل گیتار در آهنگ های بلوز، راک و هارد راک استفاده می شود.
مزیت این سازها بکار گیری پیکاپ‌های هوم باکر (Humbucker) در آنها است که باعث از بین رفتن نویز در خروجی صدای آنها می شود و در نتیجه صدای گیبسون لس پاول به نسبت، کمی تودماغی و گرمتر است.
دسته یا neck این ساز نسبت به مدل‌های دیگر کمی پهن تر است و کلاً گیتار گیبسون لس پاول، نسبت به انواع دیگر بسیار سنگین تر می باشد. بدنه انواع مرغوب این ساز از چوب ماهون و دسته آن از چوب ماهون یا افرا بوده و دارای دو پیکاپ هوم باکر است.
Flying V: این نوع گیتارهای الکتریک، جزء گیتارهای با طراحی مدرن محسوب می شوند و دارای شکلی شبیه به حرف V هستند.
از این ساز بیشتر در موسیقی هارد راک و متال استفاده می شود، هرچند آلبرت کینگ در دهه 70 از این ساز در موسیقی بلوز استفاده می‌کرده است. بدنه این ساز از چوب ماهون یا ‌است و دسته عمدتاً از اقاقیا یا آبنوس می‌باشد و دارای دو پیکاپ هوم باکر است.
Explorer: این نوع گیتار نیز مثل مدل Flying V جزء گیتارهای با طراحی مدرن به حساب می‌آید. هرچند در ابتدای تولید این ساز، استقبال چندانی از آنها نشد، اما بعدها این گیتار در موسیقی هارد راک و متال مورد استفاده قرار گرفت. مشخصات ساختاری Explorer ها نیز مشابه Flying V است.


منبع: همشهري آنلاين